Ngày 13/7/2026, Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã ban hành Phương án số 1002/PA-VQG về quản lý hoạt động chăn thả gia súc, vật nuôi tại các khu vực tiếp giáp và trong lâm phận Vườn quốc gia. Phương án nhằm tăng cường hiệu quả quản lý hoạt động chăn nuôi, giảm thiểu các tác động đến tài nguyên rừng, môi trường và đa dạng sinh học, góp phần bảo vệ các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng và thực hiện hiệu quả các khuyến nghị của UNESCO trong công tác bảo tồn.
Phương án được ban hành thay thế Phương án số 401/PA-VQG ngày 09/5/2024, trên cơ sở kế thừa những kết quả đạt được sau hơn hai năm triển khai thực hiện; đồng thời cập nhật các quy định mới của pháp luật về lâm nghiệp, chăn nuôi, thú y, bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học, phù hợp với yêu cầu quản lý trong giai đoạn hiện nay.
Vùng đệm của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng có diện tích 220.055,34 ha, nằm trên địa bàn 07 xã gồm: Bố Trạch, Phong Nha, Thượng Trạch, Trường Sơn, Kim Phú, Kim Điền và Dân Hóa của tỉnh Quảng Trị. Khu vực này có trên 70.000 người dân sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 20%, phân bố chủ yếu tại các xã Thượng Trạch, Trường Sơn, Kim Phú, Kim Điền và Dân Hóa. Đối với nhiều hộ dân, chăn nuôi gia súc, đặc biệt là trâu, bò và dê theo hình thức chăn thả tự nhiên vẫn là một trong những nguồn sinh kế quan trọng. Tuy nhiên, tình trạng chăn thả tự do, thả rông gia súc tại một số khu vực vùng đệm và tiếp giáp lâm phận Vườn quốc gia vẫn còn diễn ra, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tài nguyên rừng, đa dạng sinh học, môi trường và cảnh quan thiên nhiên.
Thời gian qua, việc triển khai Phương án số 401/PA-VQG ngày 09/5/2024 đã góp phần nâng cao nhận thức của chính quyền địa phương và người dân về quản lý hoạt động chăn thả gia súc, vật nuôi; tăng cường sự phối hợp giữa Ban quản lý Vườn quốc gia với chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng trong công tác kiểm tra, giám sát, bảo vệ rừng. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao về bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ tính toàn vẹn của Di sản thiên nhiên thế giới và thực hiện các khuyến nghị của UNESCO, việc ban hành phương án mới là cần thiết nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý trong giai đoạn mới.
Theo Phương án, Ban quản lý Vườn quốc gia sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về chăn nuôi, thú y, bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ Di sản và các quy định xử lý vi phạm có liên quan. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền để người dân nhận thức đầy đủ về tác hại và ảnh hưởng của việc chăn thả gia súc, vật nuôi hoặc để gia súc, vật nuôi xâm nhập vào lâm phận Vườn quốc gia đối với tài nguyên rừng, đa dạng sinh học, môi trường, cảnh quan thiên nhiên và các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản; cũng như những ảnh hưởng của việc thả rông gia súc tại khu dân cư, khu du lịch, điểm du lịch và nơi công cộng đối với môi trường, mỹ quan và hình ảnh điểm đến.
Bên cạnh công tác tuyên truyền, Phương án tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp như: rà soát, thống kê các cơ sở, hộ chăn nuôi và tổng đàn gia súc, vật nuôi trên địa bàn; theo dõi, kiểm soát hoạt động chăn thả; tăng cường tuần tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm; nghiên cứu, đề xuất khoanh vùng chăn thả phù hợp; tổ chức di dời các chuồng trại, cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu vực không được phép chăn nuôi; đồng thời lồng ghép các chương trình hỗ trợ sinh kế, khuyến khích người dân chuyển đổi từ hình thức chăn thả tự do sang chăn nuôi bán chăn thả hoặc nuôi nhốt theo hướng bền vững, góp phần giảm áp lực lên tài nguyên rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường cảnh quan của Di sản.
Việc ban hành và triển khai Phương án không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chăn thả gia súc, vật nuôi mà còn tăng cường sự phối hợp giữa Ban quản lý Vườn quốc gia, chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng và cộng đồng dân cư trong công tác bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, giáo dục môi trường và hỗ trợ sinh kế, phương án hướng tới mục tiêu hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên với phát triển bền vững vùng đệm, góp phần gìn giữ các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng.
Một số nội dung trọng tâm của Phương án quản lý hoạt động chăn thả gia súc, vật nuôi tại các khu vực tiếp giáp và trong lâm phận Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được thể hiện tại infographic dưới đây:

Huyền Sương