Nhằm nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng và phục vụ du khách đến thăm viếng tại Di tích Hang Y tá. Trên cơ sở ý kiến thống nhất của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị tại Công văn số 665/SVHTTDL-QLVH ngày 24/02/2026, Ban Quản lý VQG Phong Nha – Kẻ Bàng đã hoàn thiện nội dung bài thuyết minh đưa vào triển khai thực hiện.
Bài thuyết minh tại Di tích Hang Y tá được xây dựng trên cơ sở tư liệu lịch sử chính thống, đảm bảo tính chính xác, trang trọng và giàu giá trị giáo dục. Bài thuyết minh gồm các nội dung cụ thể như sau:
Kính thưa Quý khách!
Đường 20 Quyết thắng - con đường của tuổi trẻ, của ý chí quyết tâm “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” của thế hệ thanh niên Việt Nam thời chống Mỹ. Trên tuyến này, có hàng ngàn, hàng vạn liệt sỹ đã ngã xuống, thịt xương gửi vào đất, linh hồn hoà vào cây cỏ Trường Sơn để giữ cho con đường luôn thông suốt, chi viện cho các chiến trường. Bởi vậy, sau ngày đất nước thống nhất, hoà bình, nhiều tượng đài, bia đá, đền tưởng niệm đã được dựng lên dọc tuyến đường để tri ân các anh hùng liệt sỹ, như Tượng đài Thanh niên xung phong, Hang Tám Cô, Đền thờ các anh hùng liệt sỹ Đường 20 Quyết Thắng, Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn, trọng điểm Cà Roòng - ATP,… và Hang Y Tá - nơi lưu dấu tuổi 20 của một người con gái xứ Thanh đã chiến đấu, hy sinh trên “tọa độ lửa” Quảng Trị.
Bia tưởng niệm tại Di tích lịch sử Hang Y tá
Kính thưa Quý khách!
Hang Y tá nằm tại km 18 của Đường 20 Quyết Thắng, thuộc xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị, cách Hang Tám Cô khoảng 02 km về phía Tây. Đây là nơi thờ phụng hương linh anh hùng liệt sỹ Y tá Nguyễn Thị Sặng và các đồng đội C211 của chị.
Liệt sỹ Nguyễn Thị Sặng sinh năm 1944 ở xóm Phú Thọ, Phú Sơn, thị xã Thanh Hoá (nay là phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hoá) trong gia đình nông dân nghèo, có 03 chị em gái. Bố mất sớm, mẹ lại hay đau yếu, 12 tuổi, chị đã phải làm lụng nuôi 02 em gái ăn học. Là là nữ dân quân của thị xã Thanh Hoá, mùa hè năm 1971, cũng với lớp lớp thanh niên thời bấy giờ, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, chị đã viết đơn tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong vào tuyến lửa Quảng Bình để trực tiếp tham gia chiến đấu, mở đường Trường Sơn. Chị cùng 185 Thanh niên xung phong thị xã Thanh Hoá được biên chế vào đại đội C211, N75, Ban Xây dựng 67, phụ trách đoạn đường từ km 17 đến km 21, Đường 20 Quyết Thắng và được giao nhiệm vụ là y tá của đại đội. Là y tá nhưng chị tham gia mọi công việc, nấu cơm, lấy củi, đẩy xe ba gác, san lấp mặt đường,… dù công việc gì chị cũng luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Suốt thời gian từ năm 1971 đến 1973, đoạn đường từ km 17 đến 21 trên tuyến đường 20 Quyết thắng có dốc Ba Thang là trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ ; địch đã trút xuống đoạn đường này hàng ngàn tấn bom đạn nhằm cắt đứt mạch máu giao thông chi viện cho chiến trường Miền Nam. Dưới mưa bom, bão đạn của quân thù, đại đội Thanh niên xung phong C211 đã kiên cường bám trụ cung đường với tinh thần “Sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, giữ vững tuyến giao thông cho ô tô vận tải, xe kéo pháo vượt trọng điểm an toàn. Và trong trận bom B52 ác liệt tối ngày 18/06/1972, nhiều chiến sỹ Thanh niên xung phong của đại đội C211 đã ngã xuống, trong đó có liệt sỹ Nguyễn Thị Sặng. Sự hy sinh của chị và các đồng đội đã trở thành biểu tượng bất tử của tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.
Toàn cảnh Di tích lịch sử Hang Y tá nhìn từ trên cao
Kính thưa quý khách!
Ngày 18/6/1972, Đường 20 Quyết Thắng trời đổ mưa, tiếng mưa cộng hưởng cùng tiếng máy bay B52 gầm rú, tiếng bom đạn như xé tan bầu trời. Bom trút xuống hàng loạt, km 18 và trọng điểm dốc Ba Thang bị cày nát. Đại đội Thanh niên xung phong C211 được lệnh, di tản vào các hang đá, hẻm đá ven đường để tránh bom, không may loạt bom rơi đúng chỗ các anh các chị tránh trú, 03 chiến sỹ Nguyễn Thị Lan, Trần Thị Sen, Nguyễn Duy Hùng hy sinh ngay tại chỗ. Chị Sặng bị thương ở phần đầu, được đồng đội chuyển đến trạm xá đoàn 559 nhưng do vết thương quá nặng, chị đã anh dũng hy sinh vào ngày 20/06/1972. Sau khi hy sinh, đồng đội đã an táng chị tại km 18, bên cạnh con suối nơi chị đã từng sống và chiến đấu. Năm 2011, chính quyền địa phương tỉnh Thanh Hoá và gia đình đã bốc mộ của chị về an táng tại nghĩa trang Hàm Rồng, quê hương của chị.
Trước sự hy sinh to lớn của chị cùng đồng đội, năm 2011, Đảng bộ, chính quyền tỉnh Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) đã cho xây dựng Nhà bia tưởng niệm tại km 18 để tưởng niệm, tri ân Liệt sỹ Nguyễn Thị Sặng và là nơi giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ mai sau.
Kính thưa Quý khách!
Chiến tranh đã lùi xa, mất mát đau thương đã nhường chỗ cho một đất nước đang bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Giờ đây, nơi chiến trường xưa, các địa danh như Đền tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ Đường 20 Quyết Thắng, Hang Tám Cô, Hang Y tá,.. đã trở thành những “Địa chỉ đỏ” gìn giữ ký ức, truyền ngọn lửa yêu nước cho các thế hệ tiếp nối.
Nhà văn Nguyễn Khải đã từng viết:“Sự sống nảy sinh từ trong cái chết, hạnh phúc hiện hình từ những hy sinh gian khổ”. Đúng vậy, sự sống của Đường 20, sự sống của Phong Nha – Kẻ Bàng, sự sống của Quảng Trị đã hồi sinh từ biết bao khó khăn gian khổ của các thế hệ cha anh đã chiến đấu, anh dũng hy sinh để giành lại. Chúng ta, đặc biệt là thế hệ trẻ của đất nước hãy biết trân trọng, sống sao cho xứng đáng với những công lao to lớn đó để mai này dựng xây đất nước, quê hương ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn.
Xin cảm ơn quý khách đã về thăm lại chiến trường xưa, thăm nơi một thời đạn lửa, thăm lại Đường 20 Quyết Thắng, dâng nén tâm hương cho những người đã hy sinh vì độc lập tự do của dân tộc.
Xin trân trọng cảm ơn và kính chúc Quý khách nhiều niềm vui, hạnh phúc và hy vọng sẽ được gặp Quý khách trong những chuyến thăm viếng lần sau!
Giữa không gian xanh thẳm của rừng già Phong Nha - Kẻ Bàng, Hang Y tá là một “Địa chỉ đỏ” giàu ý nghĩa lịch sử, nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình và những hy sinh, mất mát to lớn trong chiến tranh. Nơi đây là chứng nhân lịch sử của một thời đạn lửa, ghi dấu tinh thần quả cảm của thế hệ đi trước, những người đã sẵn sàng hiến dâng tuổi xuân vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Việc hoàn thiện và đưa vào áp dụng chính thức bài thuyết minh không chỉ góp phần nâng cao chất lượng phục vụ khách đến thăm, viếng mà còn bảo đảm sự thống nhất, chuẩn mực trong công tác tuyên truyền tại Di tích. Đây là hoạt động thiết thực nhằm gìn giữ ký ức lịch sử, phát huy giá trị của di tích Hang Y tá trên tuyến Đường 20 Quyết Thắng, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.
Trong thời gian tới, Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng sẽ tiếp tục tăng cường công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích lịch sử trên tuyến, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản thiên nhiên và gìn giữ ký ức lịch sử cách mạng, góp phần xây dựng hình ảnh Phong Nha – Kẻ Bàng không chỉ là điểm đến nổi bật về thiên nhiên mà còn là không gian văn hóa – lịch sử giàu ý nghĩa./.
Mai Thuỳ - Quốc Hùng
Chia sẻ bài viết
