Ngày 19/8/2026, UBND tỉnh Quảng Trị ban hành Kế hoạch số 4084/KH-UBND triển khai thực hiện Chỉ thị số 18-CT/TU ngày 30/5/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Kế hoạch cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp và phân công trách nhiệm cho các cơ quan, đơn vị, địa phương nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản trong giai đoạn mới.
Qua hơn 5 năm thực hiện Chỉ thị số 39-CT/TU ngày 07/01/2020 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Các giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo, hệ sinh thái, đa dạng sinh học và cảnh quan thiên nhiên cơ bản được bảo vệ nguyên vẹn; du lịch sinh thái bước đầu phát triển, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo sinh kế cho người dân vùng đệm. Việc UNESCO công nhận Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và Vườn quốc gia Hin Nậm Nô của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào là Di sản thiên nhiên thế giới xuyên biên giới vào tháng 7/2025 đã mở ra cơ hội hợp tác, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản vẫn còn một số khó khăn, hạn chế: tình trạng khai thác lâm sản, săn bắt động vật hoang dã trái phép vẫn còn xảy ra; việc tranh chấp, chồng lấn đất rừng đặc dụng chưa được giải quyết dứt điểm; chuyển đổi sinh kế cho người dân vùng đệm chưa rõ nét; hạ tầng du lịch thiếu đồng bộ; công tác quản lý Di sản xuyên biên giới còn khó khăn về cơ chế phối hợp; ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số còn ở mức cơ bản; biến đổi khí hậu và thiên tai cực đoan ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản.
Cảnh quan thiên nhiên tại Công viên Ozo
Bên cạnh những vấn đề đặt ra từ thực tiễn bảo tồn, việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã cũng đòi hỏi rà soát, điều chỉnh cơ chế quản lý, phân định rõ trách nhiệm và tăng cường phối hợp trong bảo vệ rừng, bảo tồn Di sản. Trước những yêu cầu đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 18-CT/TU ngày 30/5/2026 về tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Để triển khai Chỉ thị, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 4084/KH-UBND, cụ thể hóa các nhiệm vụ, phân công trách nhiệm và xác định nguồn lực thực hiện, nhằm giữ vững giá trị nổi bật toàn cầu và tính toàn vẹn của Di sản.
Kế hoạch xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm: tuyên truyền, giáo dục và truyền thông; quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản; quy hoạch, xây dựng cơ sở hạ tầng; tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả công tác quản lý; cải thiện sinh kế người dân vùng đệm. Các nhiệm vụ tập trung bảo vệ tài nguyên rừng, cảnh quan, môi trường, hệ sinh thái, các loài động vật, thực vật nguy cấp, quý, hiếm, hệ thống hang động và các di tích lịch sử, văn hóa; tăng cường thực thi pháp luật, phòng cháy, chữa cháy rừng và giám sát tác động của các chương trình, dự án đối với Di sản.
Khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số được ưu tiên ứng dụng trong quản lý, giám sát và xây dựng cơ sở dữ liệu Di sản. Cùng với đó là tăng cường phối hợp liên ngành, liên vùng và hợp tác với tỉnh Khăm Muồn (Lào) trong quản lý Di sản xuyên biên giới. Kế hoạch cũng chú trọng huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng nhân lực, phát triển du lịch gắn với bảo tồn và cải thiện sinh kế cộng đồng. Việc kết hợp các nhiệm vụ này hướng tới giảm áp lực lên tài nguyên rừng, đồng thời từng bước xây dựng Khu du lịch Phong Nha – Kẻ Bàng trở thành khu du lịch mang tầm quốc tế.
Cụ thể hóa các nhiệm vụ được giao, Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng ban hành Kế hoạch số 1440/KH-VQG ngày 05/10/2026, xác định các nhiệm vụ, giải pháp và phân công trách nhiệm cho các phòng, ban, đơn vị trực thuộc. Kế hoạch tập trung hoàn thiện các công cụ quản lý Di sản; tăng cường bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, cứu hộ động vật, thực vật hoang dã; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Đồng thời, tăng cường hợp tác với Vườn quốc gia Hin Nậm Nô và các đối tác trong nước, quốc tế; phát triển du lịch phù hợp với sức chứa và yêu cầu bảo tồn; phối hợp hỗ trợ sinh kế vùng đệm, bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn cho du khách và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các nhiệm vụ được cụ thể hóa vào kế hoạch công tác hằng năm, gắn với theo dõi, kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.
Sông Chày – Hang Tối
Kế hoạch của UBND tỉnh và các nhiệm vụ triển khai của Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đặt ra yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn Di sản, phát triển du lịch và sinh kế cộng đồng. Sự phối hợp đồng bộ, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị cùng sự tham gia của người dân là yếu tố then chốt để đưa các mục tiêu này vào thực tiễn, giữ gìn giá trị nổi bật toàn cầu của Phong Nha – Kẻ Bàng cho hôm nay và các thế hệ mai sau./.
Phương Lan